Als men dan ook zo netjes is de mensen (klant) een gratis settop-box of module voor hun tv te verstrekken, incl. smartcard.
Ik denk niet dat je dit redelijkerwijs mag verwachten. Analoge TV wordt in de gehele EU uitgefaseerd (en trouwens ook in andere delen van de wereld) en in feite zijn kabelaars nog de
enigen die analoge TV in leven houden. Via de ether is analoge TV in Nederland al in december 2006 gestopt. Straks, aan het einde van dit jaar, is het dus al
acht jaar geleden dat feitelijk de stekker uit analoge TV werd getrokken door de aanbieders zelf (dat zijn de zenders,
niet de kabelaars).
De vraag is natuurlijk hoe lang je een technisch achterhaald systeem nog in leven moet houden. Nieuwe TV toestellen worden inmiddels ook al weer jaren geleverd met een ingebouwde DVB-C (en DVB-T) tuner. Mensen die nu nog analoog kijken zullen dat over het algemeen doen met een toestel dat inmiddels tenminste zo'n acht jaar oud is.
In de grijze televisie oudheid, toen in Nederland in 1964 het tweede landelijke televisienet van start ging, moesten veel mensen die een toestel hadden dat nog maar enkele jaren oud was een
nieuw toestel kopen, of een zogeheten
converter. Dat kwam omdat het tweede net werd uitgezonden op de UHF, terwijl iets oudere TV's alleen maar de VHF banden konden ontvangen. Zo'n converterkastje koste toen zo'n 150 gulden, en daarmee was je er niet, want je moest ook nog een nieuwe antenne op het dak laten plaatsen als je in een huis woonde, inclusief nieuwe bekabeling vanaf het dak naar de plaats waar het TV-toestel stond. Kosten: nog eens zo'n 150 gulden. Samen dus zo'n 300 gulden, en dat was toen een smak geld, en dat allemaal om één extra zender te kunnen ontvangen, in zwart-wit natuurlijk. En nee, niemand kwam je financieel tegemoet. Het heeft dan ook nog járen geduurd voordat iedereen in Nederland met een televisie in staat was om Nederland 2 te ontvangen.
Overigens waren flatgebouwen doorgaans voorzien van een zogeheten GAI (Gemeenschappelijke Antenne Inrichting) en toen het tweede net van start ging werden deze voorzien van een converter die het UHF signaal van Nederland 2 omzette naar een VHF kanaal (meestal kanaal 2) zodat flatbewoners met een oude TV geen nieuwe TV of converter hoefden te kopen om toch Nederland 2 te kunnen ontvangen.
In 1968 was het weer zover. Toen werd de kleurentelevisie geïntroduceerd in Nederland. En uiteraard kreeg je
niet gratis een kleurentelevisie, hoewel je via de kijk- en luistergelden
wél moest meebetalen om de productie en het uitzenden van kleurenprogramma's mogelijk te maken, zodat bezitters van een kleurentoestel (dat in het begin zo'n 3000 gulden kostte) wel lekker in kleur konden kijken. De kijk- en luistergelden werden dan ook extra verhoogd om dit mogelijk te maken, of je nu in kleur kon kijken of niet maakte niets uit.
Zwart-wit kijkers met een iets ouder of vaak zelfs nog gloednieuw toestel werden dubbel gedupeerd, want tijdens kleurenuitzendingen verschenen er vervelende kriebellijntjes in beeld in egale vlakken die je niet weg kon krijgen. Zo kon je als zwart-wit kijker met een bestaand zwart-wit toestel precies zien welke programma's in kleur werden uitgezonden terwijl je daar zelf niet van kon genieten maar wel aan meebetaalde. Het was wel mogelijk om in een bestaand zwart-wit toestel een filter te laten plaatsen om die vervelende kriebellijntjes tijdens kleurenuitzendingen weg te krijgen, maar dat kostte je dan zo'n 100 gulden. En nee, geen financiële tegemoetkomingen voor deze min of meer noodzakelijke aanpassing.
Vanaf medio jaren '70 ontstonden vooral in stedelijke gebieden kabelnetwerken, die als openbare nutsvoorziening waren bedoeld en door de gemeenten werden aangelegd en geëxploiteerd. Iets later nam het zenderaanbod gestaag toe doordat men ertoe overging zenders niet alleen met antennes op hoge masten op te vangen, maar ook met satellietschotels, iets wat toen voor particulieren nog niet was weggelegd. De toenmalige tuners in TV-toestellen waren niet zo selectief, zodat er een behoorlijke afstand moest worden aangehouden tussen de opeenvolgende zenders die via de VHF en UHF banden werden doorgegeven. Gevolg was dat er al gauw geen ruimte meer was op de frequenties die toen voor televisie werden gebruikt en dat men over moest gaan op het in gebruik nemen van speciale kabeltelevisiekanalen. Maar oudere toestellen konden deze speciale kabelkanalen niet ontvangen, en converters hiervoor waren er ook niet. Als je dus zenders wilde zien die via deze speciale kabelkanalen werden doorgegeven, dan zat er maar één ding op: een nieuwe televisie kopen.
Een flink aantal jaren geleden alweer, medio jaren '90, toen er nog uitsluitend analoog werd uitgezonden, werd
breedbeeldtelevisie geïntroduceerd. Daarvoor was een slim systeem ontwikkeld, PALPlus geheten, dat het mogelijk maakte 16
materiaal uit te zenden via de bestaande analoge zenders
zonder verlies van verticale resolutie. In de twee zwarte balken boven en onder die kijkers met een normaal 4:3 toestel te zien kregen zat namelijk extra informatie verstopt, zodat een breedbeeldtoestel met een speciale PALPlus decoder een mooi plaatje kon laten zien met de volledige verticale resolutie van effectief 576 beeldlijnen.
Maar kijkers die niet zo'n duur breedbeeldtoestel met een PALPlus decoder hadden werden gedupeerd. Kijkers met een gewoon 4:3 toestel kregen twee zwarte balken waardoor ze nog maar 75% van hun beeldscherm konden benutten én de verticale resolutie was nog maar 432 beeldlijnen. Bovendien zag je tijdens een PALPlus uitzending in de zwarte balken op een gewoon 4:3 toestel storende donkerblauwe kriebellijntjes, waar je behoorlijk kriegel van werd wanneer je ze eenmaal had ontdekt.
En kijkers met een 'gewoon' breedbeeldtoestel zonder PALPlus decoder? Die hadden toch wel plezier van PALPlus uitzendingen? Nou nee, ook niet echt. Want zonder PALPlus decoder bleef de verticale resolutie bij ontvangst van een 16
uitzending beperkt tot 75% van de nominale resolutie oftewel 432 beeldlijnen. Dat was nog slechter dan het beruchte Amerikaanse NTSC systeem met nominaal 480 beeldlijnen. Het enige wat erop zat was een duur PALPlus toestel kopen of genoegen nemen met een verminderde beeldscherpte in vergelijking met conventionele 4:3 uitzendingen.
Veel mensen hadden dat extra geld er niet voor over en het resultaat was dat het PALPlus systeem na een aantal jaren ter ziele ging, overigens mede door de opkomst van digitale televisie (waarbij in tegenstelling tot analoge televisie met anamorf 16
wordt gewerkt, net als op DVD's, zodat er
geen verlies is van verticale resolutie). Het
enige wat er over is gebleven van PALPlus is de WSS (Wide Screen Signalling) die er tot op de dag van vandaag voor zorgt dat een breedbeeldtoestel ook bij analoge ontvangst automatisch kan schakelen tussen
pillar box dan wel kunstmatig uitgerekte weergave van 4:3 uitzendingen en
full screen weergave van 16
uitzendingen (mét een gereduceerde verticale resolutie).
Vanaf de introductie van breedbeelduitzendingen is er door talloze individuen en groeperingen geageerd tegen breedbeeldtelevisie. Dat ging van gedupeerde bezitters van oude 4:3 toestellen die klaagden over de voortdurende zwarte balken tot gedupeerde bezitters van nieuwe breedbeeldtoestellen die tot de ontdekking kwamen dat 4:3 uitzendingen onmogelijk schermvullend konden worden weergegeven zonder verlies van beeldinhoud (en beeldscherpte) of zonder beeldvervorming. Het heeft dan ook mede hierdoor heel lang geduurd voordat de omroepen het aandurfden om permanent over te gaan op breedbeeld. Uiteraard ontstonden ook hierdoor kosten voor televisiekijkers die min of meer gedwongen werden een nieuw toestel aan te schaffen. Maar dit is allang een gepasseerd station, en tegenwoordig hoor je hier niemand meer over en zijn er ook al lang geen 4:3 grootbeeldtoestellen meer nieuw te koop.
Kopers van de eerste generaties flatscreen toestellen (LCD en plasma) kwamen trouwens ook bedrogen uit bij de introductie van digitale televisie. Zogeheten HD Ready toestellen waren in feite helemaal niet geschikt voor HD maar geoptimaliseerd voor SD weergave, en door het ontbreken van digitale tuners ook helemaal niet in staat HDTV te ontvangen, tenzij via een apart aan te schaffen settopbox. De thans gebruikelijke 1080i resolutie konden deze toestellen ook al niet
native weergeven, waardoor de beeldscherpte die HDTV mogelijk maakt met deze toestellen niet gerealiseerd kan worden. En de eerste generaties plasma toestellen hadden doorgaans een resolutie die was geoptimaliseerd voor het Amerikaanse NTSC systeem en waren daardoor niet eens in staat de resolutie van een normale PAL SD uitzending
native weer te geven. Over boerenbedrog gesproken ... De enige remedie was, zoals altijd, de portemonnee trekken en weer nieuwe apparatuur aanschaffen. En uiteraard weer geen financiële tegemoetkomingen.
Je ziet, het is niet van vandaag of gisteren dat televisiekijkers op kosten worden gejaagd, dat is al meer dan een halve eeuw zo. En mijn voorspelling is dat dit ook zo zal blijven.
Momenteel speelt bijvoorbeeld de kwestie van de CI+ modules versie 1.2 en versie 1.3. Veel mensen met een gewone CI+ TV schijnen te denken dat ze interactieve TV kunnen ontvangen door de versie 1.2 CI+ module in hun CI+ TV te vervangen door een 'interactieve' versie 1.3 CI+ module. Maar dit is niet zo, ze zullen hiervoor ook een nieuwe TV moeten kopen.
Nog een voorbeeld: als 1080p uitzendingen van de grond komen (en die zouden oorspronkelijk in 2015 beginnen volgens de planning van de EBU) dan is hiervoor weer een nieuw TV toestel nodig. De huidige HDTV toestellen kunnen 1080p bronnen aangesloten op de HDMI ingangen weliswaar
native weergeven, maar de ingebouwde DVB-C (en DVB-T) tuners zijn niet geschikt voor ontvangst van 1080p uitzendingen. Dat wordt dus weer een nieuwe TV.
En wat te denken van de nieuwe DVB-C2 standaard? Deze maakt een beter gebruik van de beschikbare bandbreedte mogelijk en is door een andere modulatietechniek ook nog eens resistenter tegen storingen dan de huidige DVB-C standaard met 256QAM, maar de meeste huidige toestellen en settopboxen kunnen dit niet aan, dus dit wordt weer een nieuwe TV.
En wat te denken van 4k uitzendingen? Antwoord: koop maar een nieuwe TV.
Anders mogen er na mijn mening best kamervragen gesteld gaan worden aan de kabelaanbieders.
Vergeet het maar. De politiek houdt grote en machtige ondernemingen zoals de kabelaars gewoon de hand boven het hoofd, en dit soort bedrijven wordt geen strobreed in de weg gelegd. Dat kan trouwens wettelijk ook niet eens. Er staat namelijk niets in de wet over de te gebruiken technieken. Vroeger was dat ook niet nodig, omdat er toch maar één techniek was, en tegenwoordig is dat sowieso onmogelijk omdat de ontwikkelingen elkaar zo snel opvolgen dat een wet hierover alweer verouderd zou zijn nog voordat deze in werking zou zijn getreden.
Er bestaat geen enkele verplichting voor kabelexploitanten om analoge TV-signalen te leveren, en zo'n verplichting komt er uiteraard ook niet meer nu de analoge TV-techniek zo goed als dood is. Daarom kan een kabelaar als
Caiway ook al sinds oktober 2010 volstaan met het aanbieden van uitsluitend digitale televisie.
Het zou ook buitengewoon vreemd zijn als kabelexploitanten verplicht zouden zijn analoge TV-signalen te leveren als de zenders
zelf al bijna acht jaar lang geen analoge signalen meer leveren. Je gaat tenslotte ook niet zeggen dat kabelexploitanten publieke radiozenders op de middengolf moeten gaan doorgeven of jou een converter ter beschikking moeten stellen omdat je nog een oude buizenradio van vóór de oorlog hebt staan en meent dat je er recht op hebt de publieke omroepen op die radio te kunnen ontvangen.
Overigens zou het wel een goede zaak zijn als wettelijk zou worden vastgelegd dat bijvoorbeeld aanbieders van kabeltelevisie een volledig basispakket onversleuteld moeten aanbieden zodat er geen modules of smartcards nodig zijn voor de ontvangst van dit volledige basispakket met een enigszins moderne TV. Sommige kabelexploitanten doen dit al, wellicht in anticipatie van nieuwe wetgeving.
Laatst lag hier de kabel eruit, zelfs NL 1 was niet meer te ontvangen, calamiteitenplan enzo¿
In tijd van nood moest toch minimaal NL1 te ontvangen zijn, of is er iets veranderd?
Nee, er is helemaal niets veranderd wat dit betreft. Een tijdelijke technische storing kan altijd voorkomen en heeft niets te maken met wetgeving. Voor zover ik weet bestaat er niet eens iets als een wettelijke inspanningsverplichting voor exploitanten. Dat is een zaak die de wetgever overlaat aan partijen die een overeenkomst met elkaar aangaan, in dit geval dus de kabelexploitant en de abonnee. De regels waaraan beide partijen zich moeten houden zijn vastgelegd in de voorwaarden waarmee je akkoord bent gegaan bij het afsluiten van een contract, en uiteraard zijn beide partijen civielrechtelijk gebonden aan die voorwaarden. Gewoonlijk is er wel iets als een inspanningsverplichting of een leveringsverplichting van een leverancier geregeld, maar als er niets is vastgelegd over bijvoorbeeld een minimale
uptime van een te leveren dienst, dan kun je de leverancier daar ook niet juridisch op aanspreken.
